Powiat Smoleński

Data powołania do życia powiatu smoleńskiego nie jest dokładnie znana, ale sąd grodzki w Smoleńsku zaczął funkcjonować w listopadzie 1623 roku, już w lutym 1624 roku jako sędzia grodzki występuje Jan Abrahamowicz Pasek z Gosławic. Można więc przyjąć, że podstawowa funkcja powiatu, jaką był cywilny wymiar sprawiedliwości, zaistniała na przełomie 1623/1624 roku. Jednak innych urzędników ziemskich mianowano już wcześniej; podsędkiem smoleńskim został 21 czerwca 1622 roku Hieronim Ciechanowicz, pisarzem ziemskim 2 marca 1622 Mikołaj Woroniec vel Woronicz, a mierniczym smoleńskim już od 12 maja 1621 roku był Adam Zaręba vel Zaremba itd.

Równolegle funkcjonowała administracja królewiczowska, a niektórzy obywatele chlubili się urzędami kapitanów bielskich, dorohobuskich, newelskich i siebieskich (Newel i Siebież zostały w 1638 roku włączone do woj. połockiego), rosławskich, sierpejskich (po 1634 roku Sierpejsk utracono na rzecz Moskowii) smoleńskich (urząd ten wygasł chyba dopiero w 1652 roku). Więcej o urzędach czytaj w Urzędnicy Wielkiego Księstwa Litewskiego. Spisy. tomm IV. Ziemia smoleńska i województwo smoleńskie XIV-XVIII wiek, Warszawa 2003, wyd. DIG.

Po panowaniu moskiewskim odziedziczono na smoleńszczyźnie podział administracyjny na tak zwane ujezdy (po polsku „trakty”), co ukazuje poniższa mapa:

UWAGA! Mapka jest „klikalna”, tzn. klikając na poszczególne ujezdy (trakty) wchodzimy na strony im poświęcone.

Mapka przedstawia w sposób poglądowy i ogólny podział administracyjny powiatu smoleńskiego z 1638 roku. Utworzona została na kanwie rosyjskiej mapy guberni smoleńskiej z II połowy XVIII wieku, biorąc jednak pod uwagę, że w wieku XVIII liczba ujezdów w XVIII wieku była większa (z podziału ujezdu smoleńskiego ustanowiono wówczas nowe ujezdy: porzecki, jeleński, kraśnieński oraz duchowski). Granice ujezdów oznaczone na powyższej mapie również oparte są na granicach ze wspomnianej rosyjskiej mapy, toteż należy traktować je tylko poglądowo. Trzeba też brać pod uwagę, że do roku 1633 w skład powiatu smoleńskiego wchodziły też odległe enklawy: ujezd newelski (Newel) oraz ujezd siebieski (Siebież) a także ujezd krasnohorodzki (Krasnohorodek), które jednak w 1638 roku zostały przyłączone do województwa połockiego. Także na mocy postanowień Traktatu Polanowskiego z 1634 roku Rzeczpospolita utraciła na rzecz Moskowii ujezd sierpejski, który tym samym odpadł od powiatu smoleńskiego.

Dodaj komentarz